Jęczmień wymaga jesienią dobrego startu
(Top Agrar Polska Magazyn Nowoczesnego Rolnictwa nr 9/2008, str.72-75)

   Jęczmień ozimy reaguje bardzo silnie na błędy w agrotechnice. Optymalny zakres terminu siewu jest stosunkowo wąski i przypada między 10 a 25 września. W celu osiągnięcia odpowiedniej fazy rozwoju przed zimą wymaga on 40-60 dni wzrostu od wschodów. Odmianę dobiera się do stanowiska i warunków klimatycznych. Pędy decydujące o plonie, które zostały zawiązane jesienią, należy utrzymać i ustabilizować przy pomocy nawożenia azotem i mikroelementami w stadium 4-6 liści. W celu uniknięcia wystąpienia wirusa żółtej karłowatości należy zastosować zaprawy lub pyretroidy.

Nowe źródło informacji strategicznych dla producentów kukurydzy.
(Kukurydza 2008 nr 2, s. 55-56)

   Decyzje podejmowane w przedsiębiorstwie rolnym można podzielić na strategiczne, taktyczne i operacyjne, zależnie od długości okresu, którego dotyczą. Strategia odnosi się do planowania kierunku działań w okresie wieloletnim. Taktyka określa bardziej szczegółowo sposób i etapy realizacji przyjętego kierunku działań np. siewu nasion. Decyzja operacyjna podejmowana jest zależnie od obserwowanych na bieżąco warunków polowych.
Źródłem informacji strategicznych dla producenta kukurydzy odnośnie warunków klimatycznych i doboru odmian może być system wspomagania decyzyjnego ZeaSoft. System ten w postaci programu komputerowego, pozwala określić i porównać stopień ryzyka związanego ze stratą plonu dla różnych typów wczesności kukurydzy w dowolnym punkcie Polski. Bazy danych systemu zawierają m.in. odmiany, technologie produkcji i ceny. Użytkownik wskazuje położenie geograficzne gospodarstwa, podaje powierzchnię uprawy, cenę kukurydzy oraz wybiera technologię, odmianę itd. System oblicza koszty bezpośrednie produkcji i oczekiwaną nadwyżkę bezpośrednią.
System ZeaSoft składa się z części opisowej i części interaktywnej. Na część opisową składają się: instrukcja obsługi programu i podręcznik dotyczący uprawy kukurydzy, opracowany na podstawie zaleceń uprawowych IUNG-PIB. W skład części interaktywnej programu wchodzą następujące moduły:

• fenologia kukurydzy,
• parametry technologiczne,
• nawożenie,
• analiza ekonomiczna.

W module FENOLOGIA podaje się współrzędne geograficzne gospodarstwa, cechy terenu, typ użytkowy i odmianie kukurydzy. Uzyskuje się natomiast informacje strategiczne o dacie siewu, dacie dojrzewania, prawdopodobieństwie osiągnięcia dojrzałości i przybliżonym plonie wybranej odmiany. Wynikami przekazanymi do dalszych modułów są: plon obliczany w zależności od liczby FAO oraz prawdopodobieństwo osiągnięcia dojrzałości.
Moduł PARAMETRY TECHNOLOGICZNE służy do wyboru technologii uprawy i bardziej precyzyjnego określania powierzchni pola, plonu (zielonki, kolb lub ziarna) i kosztów środków ochrony roślin.
W module NAWOŻENIE określa się potrzeby pokarmowe kukurydzy, ustala dawki NPK, Ca i Mg oraz dawki nawozów mineralnych (wybranych przez użytkownika). Potrzeby pokarmowe oblicza się na podstawie plonu i wprowadzonych danych o polu (rodzaj gleby, zawartość P, K, Mg, kwasowość gleby, przedplon itd.). generowane wyniki, przekazane do następnego modułu to koszt nawozów i koszt zabiegów nawożenia.
Moduł ANALIZA EKONOMICZNA służy do przedstawienia oczekiwanej nadwyżki bezpośredniej dla wybranej odmiany na tle kilku typów wczesności kukurydzy oraz kosztów bezpośrednich produkcji i wyniku ekonomicznego. Koszty zbioru i wartość produkcji obliczane są w zależności od plonu. Dane wprowadzane to cena ziarna, CCM lub kiszonki, w zależności od typu użytkowego.
Obliczenia wykonywane są natychmiast i można powtarzać je wielokrotnie aż do uzyskania zadawalającego rezultatu. Wyniki obliczeń są wyświetlane na ekranie w formie tekstowej i graficznej.
System ZeaSoft dostarcza informacji wysoce przydatnych już przy planowaniu strategii w gospodarstwie. Informacja ta spełnia wszystkie kryteria jakościowe: jest wysoce przydatna, jest istotna dla wszystkich plantatorów niezależnie od lokalizacji plantacji, aktualna (może być dostarczona w każdym momencie), dostępna (brak bariery cenowej), zrozumiała (dostosowana do wiedzy każdego producenta). Problemem wymagającym rozwiązania jest właściwe upowszechnienie systemu, tak by zaczął istnieć w świadomości potencjalnych odbiorców.

A może sorgo?
(Kukurydza 2008 nr 2, s. 43-44)

   Sorgo należy do rodziny traw wiechlinowatych, obejmujących około 30 gatunków roślin. Kilka gatunków jednorocznych objętych jest wspólną nazwą Sorghum vulgare. Najważniejsze z nich to: sorgo cukrowe, sorgo sudańskie, sorgo japońskie, sorgo murzyńskie i sorgo zwisłe. Sorgo jest rośliną uprawianą i rozpowszechnioną w rejonach suchych lub zbyt gorących dla innych roślin. Zajmuje 5 miejsce po pszenicy, ryżu, kukurydzy i jęczmieniu w światowej produkcji zbóż. Sorgo jest podobnie jak kukurydza rośliną o typie fotosyntezy C-4 lecz bardziej efektywnie niż kukurydza gospodaruje wodą. Aktywność transpiracyjna liści jest o połowę mniejsza niż liści kukurydzy. Ponadto w warunkach głębokiej suszy rośliny wchodzą w stan uśpienia, wstrzymują wegetację, by ponownie kontynuować wzrost, gdy zaistnieją korzystniejsze warunki wilgotnościowe. Do jego uprawy przydatne są szczególnie gleby lekkie, przepuszczalne i szybko się nagrzewające, najlepiej lekko kwaśne.
Zapotrzebowanie sorga na składniki pokarmowe wynosi orientacyjnie 30-60 kg P2O5/ha, 60-120 kg K2O/ha i 80-120 kg N/ha. Zalecana, optymalna gęstość siewu sorga wynosi 220 tys. do 240 tys. nasion/ha na głębokość 2,5-4 cm. Szerokość międzyrzędzi wynosi 75-100 cm. Do siewu należy używać siewników punktowych z tarczami wysiewającymi o otworach 2-3 mm. Na 1 ha wysiewa się około 6-8 kg nasion sorga. Zalecany termin siewu sorga wypada między 20 maja a 5 czerwca i nie należy go przyspieszać, jeśli warunki cieplne nie są odpowiednie. Sorgo można uprawiać w siewie czystym a także w uprawie współrzędnej z kukurydzą w tzw. technologii „mix cropping”. Ten sposób uprawy polega na tym, że na tym samym polu osobno wysiewa się sorgo i kukurydzę w te same lub oddzielne rzędy. W technologii „mix cropping” stosuje się dolne ilości wysiewu kukurydzy i sorga. W warunkach Polski sorgo nie uzyskuje pełnej dojrzałości ziarna i może być skarmiane jako zielonka lub w formie kiszonki. Zbiór mieszanki sorga i kukurydzy na kiszonkę przeprowadza się w końcu września i na początku października za pomocą kombajnu zielonkowego, przy czym termin koszenia podporządkowuje się dojrzałości kukurydzy.
Problemem w przypadku sorga są alkaloidy, które rozkładając się wytwarzają kwas pruski. W procesie kiszenia roślin już po 2-3 tygodniach kwas pruski jest rozkładany, a groźba zatrucia zwierząt maleje. W przypadku sorga przeznaczonego na bezpośrednie skarmianie problemem mogą być azotany. Ich zawartość wzrasta w roślinach podczas suszy. Zielonkę o dużej zawartości azotanów dobrze jest zakisić, ponieważ w procesie fermentacji około 50% azotanów przechodzi w formy nietoksyczne. Do ograniczenia zawartości azotanów i kwasu pruskiego może przyczynić się stosowanie nawożenia azotem w dawkach dzielonych. Kiszonka z sorga ma niższą wartość energetyczną (około 20% mniej energii netto) niż kiszonka z kukurydzy, zawiera więcej włókna surowego oraz mniej suchej masy. Również zawartość białka w kiszonce jest niższa.
Sorgo nie jest rośliną konkurencyjną w stosunku do kukurydzy. Może stanowić alternatywne rozwiązanie na słabych stanowiskach, w warunkach suszy oraz dużego ryzyka uprawy kukurydzy, zabezpieczając zaopatrzenie w pasze objętościowe dla bydła mlecznego i opasowego.

CCM - niedoceniana pasza
(Top Agrar Polska Magazyn Nowoczesnego Rolnictwa nr 9/2008, Wkładka Top Świnie, str. 26-28 wkł.)

   CCM jest to kiszonka przygotowana z rozdrobnionych kolb kukurydzy. Stanowi ona wartościową paszę dla trzody chlewnej, a jednocześnie jest dużo tańsza i wydajniejsza w produkcji niż ziarno kukurydzy. Pasza produkowana z kolb jest zbliżona jakościowo do ziarna zbóż jarych, przewyższa je jednak potencjałem plonowania. Pasza ta nie jest też obarczona kosztami suszenia jak jest to w przypadku ziarna kukurydzy. Przydatność kolb kukurydzy do produkcji CCM zależy przede wszystkim od terminu zbioru. Okres, ten jest dość krótki i trwa około tygodnia. Zbiór kukurydzy z przeznaczeniem na CCM należy wykonać w początkach dojrzałości pełnej. Najwydajniejszą metodą zbioru ziarna na CCM jest omłot kombajnem. Innym rozwiązaniem jest wykorzystanie pikerów do zbioru, które zrywają kolby, odkoszulkowują je, a niektóre jednocześnie rozdrabniają surowiec.

Uprawa cykorii korzeniowej - interesująca alternatywa cz.2. Siew, pielęgnacja, ochrona, zbiór i jakość surowca
(Poradnik Plantatora Buraka Cukrowego 2008 nr 3, s. 23-27)

   Uprawa cykorii korzeniowej może stanowić interesującą alternatywę dla producentów buraka cukrowego, którzy musieli zrezygnować z jego uprawy w następstwie wdrażania unijnej reformy rynku cukru. Posiadaną wiedzę i doświadczenie z uprawy roślin korzeniowych oraz zakupiony wcześniej sprzęt do siewu, uprawy roli i zbioru można z powodzeniem wykorzystać podczas produkcji zakontraktowanych plonów cykorii korzeniowej. Technologie uprawy cykorii i buraka różnią się między sobą w niewielkim zakresie.

Nie lekceważymy buraków nasiennych na naszych polach
(Poradnik Plantatora Buraka Cukrowego 2008 nr 3, s. 17-18)

   Burakochwasty powstają w wyniku przekrzyżowania materiałów hodowlanych z dzikimi gatunkami. Wchodzą one szybko w okres kwitnienia, nawet już pod koniec czerwca. Na każdej roślinie może być od 1,5 do 9 tysięcy nasion, które mogą zachować żywotność przez wiele lat. Jedynym sposobem pozbycia się ich z plantacji jest ręczne usunięcie ponieważ nie zniszczy ich żaden herbicyd stosowany w ochronie ziemniaka. Dlatego tak ważne jest aby nie dopuścić do wytworzenia i osypania się nasion.

Zaburzenia rozwoju róż brokułów
(Owoce warzywa kwiaty nr 16/2008, str. 16-19)

   W Polsce dominuje uprawa brokułów na zbiór jesienny. W tym okresie są one narażone na wiele niesprzyjających czynników. Do najczęstszych zaburzeń róż brokułów należą: brak róży, przedwczesne jej tworzenie, niedorozwój lub zmiana barwy, przerastanie liśćmi, zbytnie rozluźnienie róży, nierównomierny rozwój pączków i ich brązowienie, puste komory w głąbie oraz wykwitnięcia. Najczęstszymi przyczynami zaburzeń rozwoju brokułów jest upalna i sucha pogoda w okresie zawiązywania róż oraz długotrwałe przymrozki jesienne i niedobór makroskładników, a zwłaszcza molibdenu i boru.

Rynny zmieniają klimat
(Owoce warzywa kwiaty nr 17/2008, str. 24-26)

   Uprawa pomidorów w rynnach zapewnia roślinom lepszy wzrost i rozwój. Jednym z podstawowych czynników decydujących o powodzeniu uprawy warzyw pod osłonami jest mikroklimat w obiekcie, który zależy m.in. od temperatury, natężenia światła i wilgotności powietrza. Uprawa roślin w rynnach powoduje wyrównanie temperatury w matach i w całym obiekcie, zmniejsza różnice wilgotności między matami, a także zapewnia lepszy obieg powietrza w uprawie, dzięki czemu ogranicza ryzyko wystąpienia szarej pleśni. Zaletą tej metody uprawy jest także mniejsza pracochłonność.

Czosnek z jesiennego sadzenia
(Owoce, warzywa, kwiaty nr 15/2008, str. 16-17)

   Czosnek jest byliną uprawianą jako roślina jednoroczna. Wyróżnia się dwa typy czosnku: strzałkujący i niewytwarzający pędów kwiatostanowych. Roślina ta charakteryzuje się umiarkowanymi wymaganiami klimatycznymi oraz wysokimi wymaganiami wodnymi. Najlepszymi glebami pod uprawę są czarnoziemy, mady, lessy o dużej zawartości próchnicy. Do zalecanych przedplonów zalicza się zboża, z wyjątkiem owsa, kończynę, lucernę, groch, fasolę, ogórki i pomidory. Czosnek można sadzić jesienią lub wiosną. Plantację tej rośliny zakłada się najczęściej z ząbków. Przed sadzeniem ząbki należy zaprawić preparatem grzybobójczym. Sadzi się je w rzędy odległe o 30 cm, co 6-10 cm w rzędzie. Stosowany jest też system pasowo-rzędowy. Ząbki sadzi się ręcznie lub specjalnymi sadzarkami na głębokość 5-6 cm. Zabiegi pielęgnacyjne w uprawie czosnku to: spulchnianie gleby, zwalczanie chwastów, ściółkowanie, ochrona przed szkodnikami i chorobami, nawożenie, nawadnianie oraz usuwanie pędów kwiatostanowych.

Doświetlanie upraw ogrodniczych
(Owoce, warzywa, kwiaty nr 15/2008, str. 12-13)

   Głównym czynnikiem ograniczającym wielkość plonu w uprawach pod osłonami jest ilość światła. Duży wpływ na jego wykorzystanie ma konstrukcja szklarni, infrastruktura oraz położenie obiektu względem stron świata. Najwięcej światła dociera do szklarni ustawionych w kierunku wschód-zachód, bo aż 55-70%. Do naświetlania roślin pod osłonami stosuje się lampy emitujące fale świetlne o długości 400-460 nm. i 600-60 nm, ponieważ uzupełniają one brakujące światło niezbędne do przeprowadzenia fotosyntezy. Doświetlanie stosuje się głównie późną jesienią i zimą w produkcji rozsady i sadzonek. Zwykle rozpoczyna się je, gdy siewki rozkładają liście. Najczęściej stosuje się doświetlanie 8 godzinne. Okres ciemności całkowitej powinien też wynosić 8 godzin, przy czym zaleca się, aby przypadał on codziennie w tych samych godzinach. W ciągu doby najbardziej odpowiednie jest doświetlanie rozsady od zmierzchu do północy lub od północy do 8 rano. W końcowym okresie skraca się je do 6 godzin lub nawet zaprzestaje na 2-3 dni.

Nawożenie organiczne w kształtowaniu żyzności gleby
(Poradnik Plantatora Buraka Cukrowego 2008 nr 3, s. 14-15)

   Racjonalne nawożenie organiczne i mineralne, struktura zasiewów i zabiegi uprawowe powinny zmierzać do podwyższenia lub utrzymania w glebie w miarę wysokiej zawartości próchnicy i gruzełkowatej lub włókienkowatej struktury. Do niedawna głównym dostarczycielem substancji organicznej do gleby był obornik lub gnojowica. Wobec znacznego spadku produkcji zwierzęcej obecnie podstawowe znaczenie ma słoma zbóż, rzepaku a czasami i innych roślin. Na słabych glebach wskazany jest przed jej przyoraniem dodatek nawozów azotowych. Korzystnie na zawartość próchnicy oraz strukturę gleby wpływa większy udział w zmianowaniu roślin motylkowych wieloletnich oraz ich mieszanek z trawami jak też traw i roślin strączkowych.

Jesienna pielęgnacja łąk i pastwisk
(Top Agrar Polska Magazyn Nowoczesnego Rolnictwa nr 9/2008, str. 108-109)

   Na przezimowanie runi łąk i pastwisk wpływa sposób gospodarowania, a przede wszystkim częstość i wysokość koszenia lub spasania runi, nawożenie oraz długotrwałość użytkowania. Okres od ostatniego zbioru do nadejścia zimy powinien być na tyle długi, by rośliny zdołały zgromadzić węglowodany. Najwięcej cukrów trawy gromadzą w okresie rozkrzewiania. U traw wieloletnich występują dwa takie okresy: wiosenny i letnio-jesienny. Ostatni pokos, zatem nie powinien przypadać później niż 15 września na łąkach trójkośnych oraz nie później niż w trzeciej dekadzie września dla łąk czterokośnych. Od terminu ostatniego pokosu, zależy nie tylko plon, ale także struktura masy nadziemnej w roku następnym i trwałość utrzymania się gatunków traw w nim. Duże znaczenie ma także nawożenie łąk i pastwisk obornikiem co 4-6 lat oraz wapnowanie co 3-6 lat.