Strona główna serwisu biblioteki - www.cbr.edu.pl

Rolniczy Magazyn Elektroniczny

             Centralna Biblioteka Rolnicza

Maj 2008   Nr 25   ISSN 1734-3070


strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


Zasłużeni Polacy

Adam Loret – pierwszy dyrektor lasów państwowych 


    Adam Stefan Loret, syn Sydona Karola, inżyniera komunikacji i budowniczego kolei w cesarstwie austro-węgierskim i Eugenii z domu Górnikiewicz urodził się 26 grudnia 1884 r. w Jaśle. Początkowo pobierał nauki w domu, zaś w 1903 r. wstąpił do Wyższej Szkoły Lasowej we Lwowie, skąd w 1905 r. przeniósł się do Akademii Leśnej w Tharanandcie w Saksonii, gdzie specjalizował się w urządzaniu lasu. W latach 1910-1920 był zatrudniony jako technik leśny w prywatnym majątku Sucha koło Żywca, należącym do rodu Branickich. Od 1 listopada 1920 r. przeszedł do służby państwowej i objął stanowisko pełniącego obowiązki naczelnika Zarządu Okręgowego Dóbr Państwowych. Dnia 10 października 1921 r. został mianowany naczelnikiem, a w lutym 1925 r. dyrektorem Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie.
Od najwcześniejszych lat swojej pracy przejawiał zainteresowanie sprawami ogólnej polityki leśnej w lasach państwowych. Był aktywnym działaczem Związku Zawodowego Leśników, gdzie kierował pracami poświęconymi polityce leśnej. Uważając, że fundamentem powinno być urządzanie lasów, opublikował w 1920 r. pracę na temat urządzania gospodarstwa w lasach państwowych.  W dniu 1 października 1926 r. minister rolnictwa i dóbr państwowych powierzył Adamowi Loretowi funkcję nadzwyczajnego delegata do spraw administracji lasów państwowych, ze zleceniem przeprowadzenia ich inspekcji i postawienia wniosków co do konieczności zmian w ich zarządzaniu, administracji i gospodarce. Realizację zadania rozpoczął od kontroli wszystkich dyrekcji lasów państwowych i licznych nadleśnictw, w celu zaznajomienia się z ich organizacją, metodami pracy i sposobami  gospodarowania. Wynikiem tych prac było sformułowanie zarówno ogólnych zasad polityki leśnej, jak też zadań i celów gospodarki w lasach. Dnia 22 marca 1928 r., na wniosek Adama Loreta Prezydent RP wydał rozporządzenie na mocy którego:
  • wszystkie grunty leśne miały być utrzymane pod uprawą leśną,
  • wszystkie grunty leśne pozbawione drzewostanów miały być ponownie zalesione w sposób i w terminach przewidzianych w planach urządzania gospodarstwa leśnego,
  • wszystkie lasy miały być zagospodarowane według planów zatwierdzonych przez ministra rolnictwa.
Postanowienia te były przełomowe dla rozwoju gospodarki w  lasach państwowych, gdyż nie tylko dawały prawo, ale i nakładały na ich administrację obowiązek prowadzenia gospodarki na nowych zasadach. Opierając się na powyższym rozporządzeniu Adam Loret w artykule „Główne wytyczne państwowego gospodarstwa leśnego” nakreślił program jego zreformowania. Główne tezy głosiły, że:
  • gospodarka w lasach państwowych powinna stać się wzorem dla gospodarki w lasach niepaństwowych,
  • praca personelu powinna być regulowana elastycznymi przepisami o służbie państwowej, a wynagrodzenie być zależne od wykształcenia i uzdolnień fachowych,
  • powinno się zaniechać systemu użytkowania lasów państwowych przez kapitały prywatne,
  • wszystkie lasy państwowe powinny mieć swoje plany urządzeniowe, umożliwiające właściwy podział administracyjny, prawidłowe planowanie inwestycji i melioracji, jak również ustalenie ilości i wartości zapasu masy drzewnej, jako podstawy racjonalnej gospodarki,
  • gospodarka leśna powinna być zintensyfikowana,
  • lasy państwowe powinny same prowadzić przerób drewna w istniejących tartakach oraz budować nowe,
  • lasy państwowe powinny same prowadzić zbyt materiałów drzewnych, zarówno na rynkach krajowych jak i zagranicznych.

Na mocy rozporządzenia Prezydenta RP dnia 3 grudnia 1930 r. powołano Dyrekcję Naczelną Lasów Państwowych, której to Adam Loret został kierownikiem, w styczniu 1931 r., z poleceniem realizowania nowej leśnej polityki gospodarczej lecz dopiero z dniem 1 lutego 1934 r., kiedy to organizacja de facto zaczęła działać, został mianowany pierwszym dyrektorem naczelnym Lasów Państwowych i pozostał nim aż do wybuchu II wojny światowej. Przez ten czas przeprowadził on m.in. inwentaryzację zasobów leśnych, likwidację umów z przedsiębiorstwami prywatnymi m.in. z angielską „The Century European Timber Corporation”, na eksploatację Puszczy Białowieskiej, przejęcie użytkowania lasu i sprzedaży drewna przez administrację lasów państwowych oraz podjęcie przez nią przerobu drewna. Zorganizował eksport materiałów drzewnych, powołując do życia przedsiębiorstwo Polska Agencja Drzewna „Paged”. Swoimi decyzjami przyczynił się do powstania Zakładu Doświadczalnego Lasów Państwowych, przekształconego w 1934 r. w Instytut Badawczy Lasów Państwowych, a także do budowy portu drzewnego w Gdyni.

Działalność Adama Loreta od pierwszych lat spotykała się z silnymi sprzeciwami. Przeciwko prowadzonej przez niego polityce występowali nie tylko zagrożeni nią prywatni przedsiębiorcy leśni i drzewni finansowani przez kapitały krajowe i obce, ale również przeciwnicy etatyzmu oraz Najwyższa Izba Kontroli. Próba jej usprawiedliwienia została zawarta w rozprawie Adama Loreta „Drogi rozwoju administracji lasów państwowych w ostatnich kilku latach” oraz w jego wypowiedzi na zebraniu dyskusyjnym, które odbyło się dnia 10 stycznia 1929 r. pt.:” Uwagi Pana Adama Loreta”. Przeciwnicy jego polityki nie odnieśli jednak sukcesu. Najbardziej nieodpartą obroną były konkretne wyniki gospodarcze lasów państwowych. Powierzchniowy i masowy rozmiar użytkowania wzrósł w 1937/1938 tylko o ok.6%, natomiast zysk bilansowy zwiększył się przeszło czterokrotnie. Tak wielki wzrost dochodów był niewątpliwie następstwem poprawy koniunktury na rynku drzewnym, która spowodowała wzrost cen materiałów drzewnych. Adam Loret cieszył się również poważaniem międzynarodowych kół gospodarczych i finansowych. Po wydaniu w listopadzie 1936 dekretu Prezydenta RP o państwowym gospodarstwie leśnym, aprobującym jego politykę, ataki jego przeciwników ustały.

Jako doświadczony leśnik, znający problemy gospodarki leśnej – zarówno w lasach państwowych, jak i nie stanowiących własności państwa był przekonany, że: „Tylko państwo, jako właściciel lasów jest w stanie, poprzez racjonalne gospodarowanie tymi lasami uwydatnić wszystkie ekonomiczne, przyrodnicze i kulturalne korzyści płynące z nich dla kraju. Bowiem tylko państwo może być tym kapitalistą, mogącym odsunąć na dalszy plan rentowność kapitału, w ścisłym tego słowa znaczeniu, jeżeli idzie o dobro ogółu, a nie jednostki”.

Po wybuchu II wojny światowej Adam Loret, w dniu 5 września 1939 r., ewakuował się z Naczelną Dyrekcją Lasów Państwowych na wschód. 16 września nie skorzystał z propozycji opuszczenia kraju. 17 września został zatrzymany przez oddział wojsk radzieckich w miejscowości Naliboki, a następnie internowany w Związku Radzieckim. Zmarł na przełomie 1939/1940 r. Okoliczności jego śmierci nie zostały wyjaśnione do dziś. Według informacji podanych przez Tadeusza Chrzanowskiego na stronie internetowej Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi (www.lasy.com.pl) Adam Loret został zastrzelony przez NKWDzistów w lasach majątku Pierszaje hrabiego Benedykta Tyszkiewicza, niedaleko Wołożyna, na przełomie października i listopada 1939 r. Był odznaczony Orderem Polonia Restituta 3 i 4 klasy.

Joanna Radziewicz

 


Literatura:

    1. Polski Słownik Biograficzny  T.17 z.75 s. 556-557
    2. Szymański T.: Adam Loret – pierwszy dyrektor Lasów Państwowych. Las Polski 2000 nr 18 s. 36
    3. Twórcy i organizatorzy leśnictwa polskiego na tle jego rozwoju. Warszawa PWN 1974 s. 342-358.





strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


 © Centralna Biblioteka Rolnicza, Warszawa 2007