IBUK Libra
Dostęp do wirtualnej czytelni IBUK Libra
Kwartalnik Kultura Wsi
Zapraszamy do lektury nowego numeru kwartalnika Kultura Wsi Ludzie. Wydarzenia. Przemiany.
Rolniczy Magazyn Elektroniczny
Zapraszamy do lektury nowego numeru dwumiesięcznika – „Rolniczy Magazyn Elektroniczny”
sobota, 27 marzec 2010 14:06

„Samarytanie z Markowej. Ulmowie – Polacy zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom”

24 marca br. na dziedzińcu Centralnej Biblioteki Rolniczej im. Michała Oczapowskiego w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie wystawy zatytułowanej „Samarytanie z Markowej. Ulmowie – Polacy zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom”, która powstała w ramach projektu „Życie za życie” w 66. rocznicę tej zbrodni. Organizatorzy wystawy i uroczystości to: Centralna Biblioteka Rolnicza, Instytut Pamięci Narodowej, Narodowe Centrum Kultury i Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, a patronat honorowy objęli: Wiceprezes Rady Ministrów i Minister Gospodarki, Waldemar Pawlak, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Izraela w Rzeczypospolitej Polskiej, Zvi Rav-Ner, Metropolita Przemyski, abp Józef Michalik oraz Naczelny Rabin Polski, Michael Schudrich. Po uroczystym otwarciu wystawy przez dyrektora CBR, Ryszarda Miazka, głos zabrali również przybyli goście: Wicemarszałek Sejmu, Ewa Kierzkowska, Naczelny Rabin Polski, Michael Schudrich, z-ca dyr. Biura Edukacji Publicznej IPN, Marek Gałęzowski, z-ca dyr. ds. Organizacyjno-Prawnych Narodowego Centrum Kultury, Edward Chudzik, Wiceambasador i Radca ds. Politycznych Ambasady Izraela, Yahel Vilan oraz dyr. Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Janusz Gmitruk. Po otwarciu ekspozycji w Sali Odczytowej Biblioteki odbyła sie prapremiera filmu „Świat Józefa” w reżyserii Rafała Wieczyńskiego. Projekcję poprzedziły wystąpienia Macieja Pawlickiego oraz autora prezentowanego dokumentu.


Rodzina Ulmów pochodziła ze wsi Markowa, którą w czasie II Rzeczypospolitej zamieszkiwało 4500 mieszkańców, w tym 120 Żydów. Wpływ działającego na tym terenie ruchu ludowego przyczynił się do wykształcenia lokalnej elity, która mobilizowała chłopów do rozwoju, przy jednoczesnym poszanowaniu wiary i ewangelickich wartości. W takim właśnie klimacie zostali wychowani Józef Ulma i Wiktoria Niemczak, którzy w 1935 roku wstąpili w związek małżeński i wkrótce założyli liczną rodzinę. Józef był człowiekiem wszechstronnym. Poza uprawą pola, zajmował się fotografią, ogrodnictwem, hodowlą jedwabników oraz konstruowaniem urządzeń mechanicznych. Angażował się także w sprawy społeczne. Był związany z działalnością Stowarzyszenia Młodzieży Katolickiej oraz ruchem ludowym Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici”. Jego żona poświęciła się rodzinie, dbała o dom i wychowanie dzieci.

W 1942 roku okupujący Polskę Niemcy zamordowali większość markowskich Żydów. Dzięki ofiarności rodzin Szylarów, Przybylaków, Cwynarów oraz dwóch rodzin o nazwisku Bar udało się ocalić 17 osób. Zdecydowali się oni na pomoc, pomimo ryzyka zagrożenia życia. Lokalnym aktem ofiarności był los rodziny Ulmów. Józef i będąca w dziewiątym miesiącu ciąży Wiktoria oraz sześcioro ich dzieci w wieku 1-8 lat zostali zadenuncjonowani, prawdopodobnie przez ukraińskiego policjanta. Wszyscy domownicy, w tym ukrywani Żydzi zostali rozstrzelani przez żandarmerię niemiecką. W 1955 roku Józefa i Wiktorię zaliczono do grona Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, a w 2003 roku kościół katolicki rozpoczął proces beatyfikacyjny tej rodziny.

Joanna Radziewicz

 

Czytany 883 razy

Dodatkowe informacje