sobota, 27 marzec 2010 14:06

„Samarytanie z Markowej. Ulmowie – Polacy zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom”

24 marca br. na dziedzińcu Centralnej Biblioteki Rolniczej im. Michała Oczapowskiego w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie wystawy zatytułowanej „Samarytanie z Markowej. Ulmowie – Polacy zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom”, która powstała w ramach projektu „Życie za życie” w 66. rocznicę tej zbrodni. Organizatorzy wystawy i uroczystości to: Centralna Biblioteka Rolnicza, Instytut Pamięci Narodowej, Narodowe Centrum Kultury i Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, a patronat honorowy objęli: Wiceprezes Rady Ministrów i Minister Gospodarki, Waldemar Pawlak, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Izraela w Rzeczypospolitej Polskiej, Zvi Rav-Ner, Metropolita Przemyski, abp Józef Michalik oraz Naczelny Rabin Polski, Michael Schudrich. Po uroczystym otwarciu wystawy przez dyrektora CBR, Ryszarda Miazka, głos zabrali również przybyli goście: Wicemarszałek Sejmu, Ewa Kierzkowska, Naczelny Rabin Polski, Michael Schudrich, z-ca dyr. Biura Edukacji Publicznej IPN, Marek Gałęzowski, z-ca dyr. ds. Organizacyjno-Prawnych Narodowego Centrum Kultury, Edward Chudzik, Wiceambasador i Radca ds. Politycznych Ambasady Izraela, Yahel Vilan oraz dyr. Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Janusz Gmitruk. Po otwarciu ekspozycji w Sali Odczytowej Biblioteki odbyła sie prapremiera filmu „Świat Józefa” w reżyserii Rafała Wieczyńskiego. Projekcję poprzedziły wystąpienia Macieja Pawlickiego oraz autora prezentowanego dokumentu.


Rodzina Ulmów pochodziła ze wsi Markowa, którą w czasie II Rzeczypospolitej zamieszkiwało 4500 mieszkańców, w tym 120 Żydów. Wpływ działającego na tym terenie ruchu ludowego przyczynił się do wykształcenia lokalnej elity, która mobilizowała chłopów do rozwoju, przy jednoczesnym poszanowaniu wiary i ewangelickich wartości. W takim właśnie klimacie zostali wychowani Józef Ulma i Wiktoria Niemczak, którzy w 1935 roku wstąpili w związek małżeński i wkrótce założyli liczną rodzinę. Józef był człowiekiem wszechstronnym. Poza uprawą pola, zajmował się fotografią, ogrodnictwem, hodowlą jedwabników oraz konstruowaniem urządzeń mechanicznych. Angażował się także w sprawy społeczne. Był związany z działalnością Stowarzyszenia Młodzieży Katolickiej oraz ruchem ludowym Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici”. Jego żona poświęciła się rodzinie, dbała o dom i wychowanie dzieci.

W 1942 roku okupujący Polskę Niemcy zamordowali większość markowskich Żydów. Dzięki ofiarności rodzin Szylarów, Przybylaków, Cwynarów oraz dwóch rodzin o nazwisku Bar udało się ocalić 17 osób. Zdecydowali się oni na pomoc, pomimo ryzyka zagrożenia życia. Lokalnym aktem ofiarności był los rodziny Ulmów. Józef i będąca w dziewiątym miesiącu ciąży Wiktoria oraz sześcioro ich dzieci w wieku 1-8 lat zostali zadenuncjonowani, prawdopodobnie przez ukraińskiego policjanta. Wszyscy domownicy, w tym ukrywani Żydzi zostali rozstrzelani przez żandarmerię niemiecką. W 1955 roku Józefa i Wiktorię zaliczono do grona Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, a w 2003 roku kościół katolicki rozpoczął proces beatyfikacyjny tej rodziny.

Joanna Radziewicz

 

Czytany 598 razy

Dodatkowe informacje